ขันหมาก หมายถึง ของขวัญและสิ่งของมงคลต่างๆ ที่ฝ่ายชายนำไปมอบให้ฝ่ายหญิงในพิธีหมั้นหรือแต่งงานเป็นการแสดงความเคารพต่อผู้ใหญ่ฝ่ายหญิง เป็นการแสดงความจริงใจในการขอแต่งงาน เป็นการตกลงสัญญาการแต่งงานเป็นการสืบสานประเพณีไทยโบราณ
ขันหมาก 12 คู่ มีอะไรบ้าง ประกอบไปด้วยสิ่งของมงคล 24 ชนิด ดังนี้
หมวดหมู่
- เงินหมั้น
- ทองหมั้น
- แหวนหมั้น
- สร้อยคอ
- กำไล
- ต่างหู
- เข็มขัด
- รองเท้า
หมวดเครื่องประดับ
- ธูปเทียนแพ
- พานบายศรี
- หมากพลู
- บุหรี่
หมวดขนม
- ขนมไทย 5 อย่าง
- ขนมไทย 9 อย่าง
- ผลไม้ 9 อย่าง
- ข้าวตอกดอกไม้
หมวดของมงคล
- ขันน้ำอบน้ำหอม
- มีดหมอ
- พานขันหมากเอก
- พานขันหมากโท
ความหมายของขันหมาก
- เงินหมั้น: สื่อถึงความมั่นคง
- ทองหมั้น: สื่อถึงความมั่งคั่ง
- แหวนหมั้น: สื่อถึงการผูกมัด
- สร้อยคอ: สื่อถึงความรัก
- กำไล: สื่อถึงความผูกพัน
- ต่างหู: สื่อถึงความสวยงาม
- เข็มขัด: สื่อถึงความซื่อสัตย์
- รองเท้า: สื่อถึงการก้าวไปด้วยกัน
- ธูปเทียนแพ: สื่อถึงความสว่าง
- พานบายศรี: สื่อถึงความเจริญรุ่งเรือง
- หมากพลู: สื่อถึงความเคารพ
- บุหรี่: สื่อถึงความสามัคคี
- ขนมไทย: สื่อถึงความหวานชื่น
- ผลไม้: สื่อถึงความอุดมสมบูรณ์
- ข้าวตอกดอกไม้: สื่อถึงความยินดี
- ขันน้ำอบน้ำหอม: สื่อถึงความหอม
- มีดหมอ: สื่อถึงการป้องกัน
- พานขันหมากเอก: สื่อถึงความสำคัญ
- พานขันหมากโท: สื่อถึงความรองรับ
การจัดขันหมาก
- ของขันหมากแต่ละชนิดควรจัดใส่พานแยกกัน
- พานขันหมากควรเรียงลำดับตามความสำคัญ
- ของขันหมากควรมีจำนวนเท่ากันทั้งสองฝ่าย
การแห่ขันหมาก
- ขันหมากควรแห่ไปด้วยความเรียบร้อย
- ผู้แห่ขันหมากควรแต่งกายสุภาพ
- คู่บ่าวสาวควรยืนรับขันหมากด้วยความเคารพ
